Van pamflet tot tweet; polarisatie is van alle tijden

Als zonnepanelen die nooit in de schaduw staan, laadt men zich voortdurend op voor verschillende discussies aan de diverse talkshowtafels. Er wordt polarisatie gezaaid, om vervolgens opinie te oogsten. Elke avond moet er weer een programma worden gevuld, en de discussies zijn wel zo overzichtelijk wanneer er een duidelijke tegenstelling aan tafel plaatsvindt. Maar is dit een fenomeen van de laatste jaren? Neen, polarisatie is de rotte vrucht die de mensheid zo nu en dan in de mand met smetteloze appels werpt.

Nu wordt het nepnieuws op Twitter en Facebook verspreid. Het kwaliteitsnieuws wordt alleen door de elite geraadpleegd, en de lageropgeleiden doen het met de wanstatige woordenvodjes die op het internet circuleren. Dit is echt iets van alle tijden. Vroeger had men weliswaar geen Twitter of Facebook, maar er werd genoeg nepnieuws verspreid. Pamfletten met fakenews werden uitgedeeld in de vele trekschuiten die ons waterrijke land kent. Deze pamfletten hadden een enorme invloed op de publieke opinie, en vormden zo een perfect instrument voor polarisatie.

Toen de gebroeders De Witt uit de Gevangenpoort werden gesleept en verderop werden vermoord, waren zij misschien wel de eerste Nederlandse slachtoffers van nepnieuws. Het zouden verraders zijn, regenten die er niet waren voor de echte Nederlanders. Daar is een polariserende tweet over Rutte niks bij.

Dan de polarisatie op gebied van geloof. Vandaag de dag is een gedeelte van de bevolking van mening dat de islam een groot gevaar is. Een schande, dat men dat vindt. Het past niet bij Nederland, is een andere vaak gehoorde zin. Totale onzin. Nederland is geboren uit religieuze polarisatie. De Tachtigjarige Oorlog begon bij de strijd tegen de katholieke overheersing en lang na die oorlog werden katholieken als een gevaar gezien. Pas in de 19^e eeuw kwamen de katholieke bisdommen terug in Nederland en in 1938 zei de SGP-oprichter Kersten nog het volgende over de katholieken: ‘Rome is onze grootste vijand. Meer dan voor socialist en NSB’er heeft ons protestantse volk voor Rome te vrezen’.

Afijn, zal u wel denken, dat was het begin van de 20^e eeuw. Maar er zijn nog zoveel voorbeelden. De bestorming van de communistische krantenredactie in 1956, de krakersrellen in Amsterdam in de jaren ’70, de inhuldiging van Beatrix waar relschoppers en koningshuisfetisjisten tegenover elkaar stonden en de felle kernwapendiscussie in de jaren ’80.

Inderdaad. Er lijkt veel meer polarisatie aanwezig wanneer we dit vergelijken met de jaren ’90. Maar dat was een vrij stille periode ten midden van roerige tijden. De uitingen van polarisatie zijn echter wel zichtbaarder geworden. Het opinieaanbod op tv en internet is veel groter en op social media heeft iedereen een platform om zijn of haar ongenoegen te spuien. Kortom: polarisatie is terug van nooit weggeweest. 

De verantwoordelijkheid voor de arbeider, is grenzeloos

Een hal vol oorverdovende herrie van machines, die de geluiden van de arbeiders overstemd. Productie draaien, daar draait het om in het Europa van de 19^e eeuw. De rechten van de arbeider waren ondergeschikt aan de noodzaak om het volume van de productie te optimaliseren. Er waren immers ook genoeg arbeiders om aan de vraag van de fabriekseigenaren te voldoen. Dit alles heeft eraan bijgedragen dat er bewegingen opkwamen om de positie van de arbeiders te verbeteren. Deze bewegingen werden voornamelijk gevormd binnen de arbeidersklasse, maar ook binnen de elite van die tijd. In dit essay probeer ik uiteen te zetten wat het belang is van de aanwezigheid van zowel een arbeidersklasse als een elite in een samenleving.

De elite en de arbeider

In de 19^e en 20^e eeuw was de positie van de arbeider verre van optimaal. De beroepsgroep bestond eigenlijk pas recent in die hoedanigheid en de kloof tussen arm en rijk is zeer groot te noemen. Nederland is echter van oorsprong ook een egalitaire samenleving, zodoende was er ook een gedeelte van de elite die zich het lot van de arbeider zeer aantrok. In de 20^e eeuw waren het de fabriekseigenaren die iets terug wilde doen voor de arbeiders. Zo ontstonden er – voornamelijk in het industriële oosten van ons land – arbeiderswoningen te midden van een groene omgeving. Er werden parken opgezet voor arbeiders, zodat ze hun vrije tijd in het groen zouden kunnen doorbrengen. Ter vermaak konden de arbeiders zich s ’avonds verpozen in het theater. De elite deed iets aan de positie van de arbeider, omdat de elite met de arbeider in contact stond. De groepen leefden naast elkaar, maar binnen dezelfde samenleving.

Wanneer men de parlementaire geschiedenis in oogschouw neemt, zal opvallen dat het vooral de liberalen waren die in eerste instantie zorgden voor sociale wetgeving ten bate van de arbeider. De achturige werkdag, de afschaffing van de kinderarbeid etc. Het zijn allemaal wetten die het parlement hebben gepasseerd onder de liberale of confessionele vlag. Natuurlijk voelde men de hete adem in de nek van de arbeidersklasse, maar dit zorgde er wel voor dat de elite zich genoodzaakt voelde om verantwoordelijkheid te nemen voor de arbeidersklasse waar men de vruchten van plukte.

Heden ten dage

In de globaliserende wereld van vandaag de dag, spreken we van een andere realiteit. Veel van de producten die we afnemen, zijn niet in Nederland gemaakt. De arbeidersklasse is door de globalisering in feite verhuist naar een ander gedeelte van de wereld. Daarom staan we niet meer in contact met de omgeving waarin de producten – die we dagelijks gebruiken – worden vervaardigd. De elite wordt niet geconfronteerd met de arbeider waar ze producten van afnemen, en zodoende voelen ze zich niet genoodzaakt om er iets aan te doen. Een parlementariër in Nederland voelt niet de hete adem van de arbeidersklasse in China in zijn nek en dient zodoende ook geen voorstel in dat de positie van die arbeider wel degelijk kan verbeteren.

In de toekomst

We plukken allemaal de vruchten van de arbeid en zodoende hebben we als afnemer een morele verantwoordelijkheid. We worden niet meer automatisch met de arbeider geconfronteerd, dus moeten we ons er maar mee confronteren. Elk product dat op een aantoonbaar mensonterende manier wordt gefabriceerd, moet een extra belastingtarief betalen van 5%. Het is slechts een suggestie, in een poging om grip te krijgen, op een ongrijpbaar probleem.

Scheur de zwarte pagina's niet uit onze geschiedenisboeken

Nederland en haar geschiedenis. De Nederlandse geschiedenis kan veel mensen koud laten, maar ook een hoop emoties oproepen. Het gaat vaak om trots, schaamte, woede en melancholie. Politici, activisten en boze burgers; ze gebruiken de Nederlandse geschiedenis ieder op een opportunistische wijze. Door verbanden te trekken die eigenlijk niet bestaan, vergelding te verkrijgen terwijl daders en slachtoffers niet meer aan te spreken zijn op hun daden, of terug te verlangen naar een tijd waarin alles beter was: met een achteruitkijkspiegel naar de toekomst kijken, op die manieren claimen verschillende groepen de geschiedenis en zetten ze die naar hun hand. Ik onderscheid twee hoofdstromen.

1) De trotse Nederlander. Deze Nederlander is ongenuanceerd trots op het verleden van Nederland en beroept zich op een morele superioriteit die – volgens hem/haar – al eeuwen aanwezig is in het land.

2) De schuldige Nederlander. Deze groep bestaat vooral uit Nederlanders die een schuldgevoel proberen op te roepen dat niet in elk geval relevant is en de geschiedenis vooral wil uitwissen in plaats van uitleggen.

Ik hoop dat ik de twee groepen duidelijk genoeg beschrijf en de hypocrisie van beide groepen goed genoeg toon. 

De trotse Nederlander

De tolerantie tierde welig in de Republiek. Die boodschap wordt vaak uitgesproken met een ondertoon van morele superioriteit. Alsof het vooruitgangsgeloof in de Nederlanden dermate groot was dat men toen al inzag dat het maar beter was als iedereen zo egalitair mogelijk behandelt werd. En natuurlijk schuilt in deze mythologische misvatting een kern van waarheid; Nederland is al heel lang een (relatief) egalitair land geweest. Maar die tolerantie is niet persé in de schoot van de Nederlandse ruimdenkendheid geboren, het was gewoon handelspragmatisme. Wanneer je tolerant bent en alle volkeren en geloven min of meer tolereert, dan kan dat een groot economisch voordeel opleveren voor een handelscentrum als Amsterdam.

Met de grote rol die de migratieproblematiek in het debat inneemt, schiepen veel politieke partijen een beeld van Nederland zoals dat in hun ogen langzamerhand in de geschiedenis is ontstaan en wat dus gekoesterd dient te worden. Pim Fortuyn, Wilders, Buma en Baudet, allemaal beroepen ze zich op die joods-christelijke cultuur die Nederland de vooruitgang en de verworvenheden heeft gebracht zoals we die nu kennen. Die verworvenheden zijn vaak eerder ondanks, dan dankzij het joden- en christendom tot stand gekomen. De emancipatie van vrouwen kwam bijvoorbeeld tegelijkertijd op gang met het leeglopen van de kerk, het CDA stemde nog met gemak tegen het homohuwelijk. De grootste emancipatorische veranderingen waardoor we nu zo botsen met bijvoorbeeld een conservatieve stroming van de islam,  resteren uit het recente verleden. In de jaren ’50 van de vorige eeuw leefden we nog in een patriarchale cultuur. Ik zal ook niet ontkennen dat Nederland tolerant was in de tijd van de Republiek (met welke achterliggende reden dan ook) en dat we in een joods-christelijke natie vooropliepen in de wetenschap. Maar de joods-christelijke cultuur wordt vaak als ‘bedreigd’ gekenmerkt wanneer verworvenheden (zoals vrouwen- en homo-emancipatie) in gevaar komen die helemaal niet door die cultuur zijn bevochten. Dit is dus een voorbeeld van vals geschiedenisgebruik.

De schuldige Nederlander 

Bij elke verschrikkelijke gebeurtenis die onze geschiedenis heeft gekend, zoekt men naar een dader. Slachtoffers of nabestaanden daarvan hebben een richting nodig waarnaar ze hun vinger kunnen wijzen. Het aanwijzen van een dader is voor het slachtoffer vaak belangrijk als onderdeel van het verwerkingsproces. Hier kleven echter ook nadelen aan: de daders zijn vaak niet meer in leven, de slachtoffers zijn soms enkel nabestaanden en er worden ook weleens daders aangewezen die niets meer met de daad te maken hebben.

In Nederland was het in de jaren ’50 bijvoorbeeld vrij normaal dat ouders hun kinderen verboden om te spelen met kinderen van NSB-ouders of ze moedigde het zelfs aan om die kinderen te pesten. Wanneer men zei dat die dreumesjes toch niets aan de keuzes van hun ouders konden doen, werd daar tegenin gebracht dat die dreumesjes een product zijn van het Nationaalsocialisme en alleen al om die reden geschikt pestmateriaal. De eeuwige vechtpartijtjes tussen de katholieke en protestante jongensscholen – die regelmatig voorkwamen in die jaren – gingen namelijk ook weleens vervelen.

Hier wordt de geschiedenis gebruikt om pure vechtlust te botvieren en pesterijtjes te rechtvaardigen. De schuld wordt gemakshalve op de kwetsbare NSB-kinderen afgeschoven en zo kan er alsnog een vergelding komen voor de oorlogsdaden. Terwijl je zou kunnen stellen dat de zoon van een verzetsstrijder even schuldig is aan de Tweede Wereldoorlog als een zoon van een NSB-er.

Een dergelijk gevoel van vergelding is ook nu weer aanwezig in Nederland. En dan wel over het slavernijverleden. Daders zijn niet meer aanwezig en direct kapitaal is versplinterd en niet heel eenvoudig te traceren, dus de vergelding kan niet op een persoon gericht worden. Men richt zich daarom op het resterende erfgoed dat van de slavenhandel aanwezig is. Er is echter een probleem: de slavenhandel heeft de Republiek niet zoveel opgeleverd waardoor een directe erfenis van de slavenhandel niet aanwijsbaar is. Daarom heeft men de discussie breder getrokken; we zoeken niet langer naar restanten van de slavenhandel, maar de handel en het kolonialisme van de Nederlandse Republiek. En op het eerste oog is alles slecht en zijn alle restanten uit de Gouden Eeuw verdient met een ondragelijk leed. Zo zijn de grachtenpanden in Amsterdam voor het overgrote deel gefinancierd met de Oostzeehandel maar ze worden door activisten bestempeld als door uitbuiting verkregen, koloniale paleizen.

Natuurlijk hebben zich in de koloniën van Nederland natuurlijk genoeg gebeurtenissen voorgedaan die – ook in de tijdsgeest – niet door de beugel kunnen. Maar vaak wordt de hele Nederlandse geschiedenis op één hoop gegooid. Michiel de Ruyter, beminde Nederlander op een schip, die zal dus wel fout geweest zijn! Dat moet de gedachtegang van veel activisten zijn geweest terwijl ze tegen de film protesteerden. Alsof De Ruyter het ruim had volgestouwd met slaven toen hij zijn oorlogsschip richting Chatham voer. Het debat wordt niet genuanceerd gevoerd. Zelfs aan het koloniale verleden zelf is niet álles fout geweest. Suriname heeft tot op de dag van vandaag profijt van het door Nederland geïntroduceerde rechtssysteem en de basis van de infrastructuur. Natuurlijk weegt geen nieuwewets gemak op tegen het verleden van slavenhandel, maar zelfs het benoemen van enkele voordelen van het koloniale verleden, kan gevaarlijk zijn. De Amerikaanse wetenschapper Bruce Gilley kwam met een onderzoek waarin hij publiceerde dat Kolonialisme ook zijn goede kanten had. Een storm van kritiek stak op; collegae wilden niet langer in het zelfde blad publiceren en de verontwaardiging was groot. Terwijl het mij, mits goed onderbouwd, het geen kwade zaak lijkt als een wetenschapper tot een conclusie komt die nog niet eerder is gedaan.

Bij het ontbreken van een – nu nog aanwezige – dader, schiet men met een hagelkanon op beminde vaderlandse helden die waarschijnlijk ook wel fout geweest zouden zijn. En van diegenen waarvan bekend is dat ze fout geweest zijn (Jan Pieterszoon Coen bijvoorbeeld) moeten de naambordjes en de standbeelden verwijdert worden. Ik ben persoonlijk geen fan van die oplossingsmethode. Het is geen effectieve vergelding wanneer je de zwarte pagina’s uit de geschiedenisboeken scheurt. Je moet juist het licht op die pagina’s schijnen, je moet de standbeelden laten staan en ze voorzien van een passende historische context. Het standbeeld van Jan Pieterszoon Coen in zijn geboortestad Hoorn zegt zoveel over de 19^e eeuw. Dat het een tijd was waarin Nederlanders ongenuanceerd veel van het vaderland hielden. Zo veel, dat we zelfs de moordenaar van de Banda-eilanden vereren met een standbeeld. Deze tekst zou prima passen onder het beeld. Wat mij betreft projecteren ze ’s avonds een schildering van de inwoners die uitgemoord aan de voeten van het standbeeld liggen, waarbij het verhaal met een animatie wordt afgespeeld. We moeten de restanten van het donkere verleden van Nederland niet wegmoffelen en doen alsof het nooit is gebeurd, we moeten het gebruiken als het decor van een verhaal dat gehoord mag worden. Michiel de Ruyter was een zeeheld, maar de geschiedenis van een moordende schurk mag ook verteld worden.

Kortom

De kijk op geschiedenis verandert steeds. We pakken onze huidige maatstaven erbij wanneer we naar het verleden kijken, maar we vergeten weleens dat voor een andere tijd, andere regels gelden. Ik hoop dat deze bescheiden poging tot een begrijpelijk – en niet al te polariserend – essay, het belang van de zuivere geschiedschrijving onderstreept. Opdat de geschiedenis niet al te vaak meer misbruikt zal worden. 

Brief aan alle mogelijke regeringsdeelnemers

Debat 1: Het debatcircus is nog niet helemaal opgetuigd

Het premiersdebat wordt al een tijdje gehypet als het meest baanbrekende moment in de parlementaire geschiedenis van dit universum. Nadat Emile Roemer in 2012 een uitglijder maakte in het premiersdebat en dat voor een keerpunt in de peilingen zorgde, heeft dit debat een hoge status verworven en willen de meeste lijsttrekkers dolgraag deel uitmaken van dit debat. Wie is de beste premierskandidaat?

De knikkende knieën van Mark & Geert

Het premiersdebat wordt al een tijdje gehypet als het meest baanbrekende moment in de parlementaire geschiedenis van dit universum. Nadat Emile Roemer in 2012 een uitglijder maakte in het premiersdebat en dat voor een keerpunt in de peilingen zorgde, heeft dit debat een hoge status verworven en willen de meeste lijsttrekkers dolgraag deel uitmaken van dit debat. Wie is de beste premierskandidaat?

Verslavend Trumppessimisme

Ik kan nog steeds niet geloven dat zoveel mensen nog steeds niet kunnen geloven dat Trump nu werkelijk president van de Verenigde Staten geworden is. Men hoeft de televisie maar aan te zetten en de Facebook-tijdlijn te raadplegen of de nieuwsberichten met chocoladeletters en superlatieven vliegen je om de oren. Dikgedrukt, cursief en onderstreept, in voorwoord of onderschrift, in nawee of voorzorg, de boodschap is unaniem: dit is verschrikkelijk.

Golden Showers?

Wat is een golden shower? Het is één van de meest gezochte termen van deze week, maakte Google bekend. Veel mensen zochten naar de betekenis van die term toen Buzzfeed een document openbaar maakte waarin stond dat Trump twee prostitués had betaald om een ‘golden shower’ uit te voeren op het bed waar Obama met zijn vrouw heeft geslapen. Dit zou Trump laten doen omdat hij een enorme hekel aan de Obama’s had. Trump had al een ongemakkelijke relatie met Obama omdat Trump diens Amerikaanse staatsburgerschap betwiste, dus in de geest van dat moment zou een wandaad van Trump goed in te passen zijn.

Splinterpolitiek

Het is duidelijk dat er met 2017 ook een verkiezingsjaar is aangebroken. Naast Frankrijk Duitsland en Italië komen er in Nederland ook verkiezingen. Dat is niet alleen te merken aan een stemkaart die vroeg of laat op de deurmat valt, maar ook aan toon die de politici in de media aanslaan. De VVD trekt met enige regelmaat de Halbe-kaart om de PVV-kiezers binnen de ‘beschaafde’ gelederen der liberalen te houden, GroenLinks met diens jeugdige leider probeert ‘apptivisten’ te ronselen om Facebooktijdlijnen vol te spammen met idealistische berichten en de PvdA wacht hoopvol op een Asscher-effect dat tijdens de debatten zichtbaar moet worden.

2016 viel misschien wel mee, als je het straks met 2017 vergelijkt

Het was 2017, 2016 was net geweest. Het was op een moment in het jaar dat een eenvoudige jongen door een simpele winkelstraat liep en wat in de etalages tuurde. Het was vrij stil op straat en de gedachte van de jongen gingen al snel naar andere dingen uit, begeleid door de zachte achtergrondruis van een middelgrote stad. Hij dacht aan de ons ontvallen muziekhelden, de vele aanslagen die hij heeft meegemaakt en hoe die aanslagen steeds minder indruk op hem leken te maken. Hij dacht aan bangalijsten en godsdienstwaanzinnigen, aan vluchtelingen en Erdogan. Hij dacht aan de NEE-AZC types en de urinerende bejaarden in een matig-presterend verzorgingstehuis. Hij dacht aan een jaar waar hij liever niet meer aan wilde denken.

De kanarie in de kolenmijn

Een drieluik is voltooid. Hanneke Groenteman heeft in de serie ‘De kanarie in de kolenmijn’ het antisemitisme in Frankrijk, Engeland en Nederland onder de loep gelegd. Ondanks de welbekende berichten over antisemitische incidenten, brengt deze serie een nieuw gevoel van onbehagen met zich mee. Wat ooit vage vermoedens en in de vergetelheid geraakte zorgen bleken, wordt nu op een presenteerblaadje opgediend: het antisemitisme leeft in Europa. Na 1945 zijn de morele fundamenten van Europa niet opgehouden met doorrotten.

Antisemitisme kent vele gezichten en sommigen zijn ouder dan de anderen. Van de met haat doordrenkte pogroms in Rusland, tot de nazi-rassenleer uit de jaren ’30; ze hebben allemaal één ding gemeen: de joden hebben het gedaan. Elke vorm van rassenhaat en elke manier waarop bevolkingsgroepen benadeeld worden, is verschrikkelijk en abject. Maar de manier waarop het antisemitisme zich manifesteert, is zeer zorgwekkend.

Israël

Wanneer we kijken naar het hedendaagse antisemitisme, dan speelt Israël daar een grote rol in. Waar Israël in de beginjaren als kleine natie vrijwel niet betwist werd, daar heerst nu – ook in intellectuele kringen – een trend van antizionisme. Dit is vaak het gevolg van een ongenuanceerde kijk op de ingewikkelde problematiek die zich in de regio van Israël/Palestina voordoet. Een zionist wordt gezien als iemand die de Palestijnen niets dan onrecht wil aandoen en tevens een groot voorstander is van de kolonisten op de Westelijke Jordaanoever en niet als iemand die enkel het bestaansrecht van Israël erkend. Bij deze nuance gaat het meestal al fout.

Ook heerst er het oprechte geloof dat elke jood een zionist is en dat elke jood achter iedere beslissing van Netanyahu staat. Alsof er een spirituele band tussen elk lid van de joodse gemeenschap en de Israëlische regering bestaat. Het is namelijk zo dat veel (herkenbare) joden op straat worden aangesproken op de acties van de Israëlische regering; zij het met een scheldkanonnade, zij het met een geworpen steen.

Doordat de nazi’s de joden uit de samenleving verwijderde en in getto’s plaatsten, was het voor de achtergebleven burger aanlokkelijker om de antisemitische propaganda te geloven. Er waren op dat moment immers nauwelijks joden meer in de samenleving die het negatieve beeld konden weerleggen. En ik vermoed dat daar de kiem is gelegd voor het hedendaagse antisemitisme. De joodse populatie in Nederland is na de oorlog zeer klein gebleven, veel jongeren associëren ‘joden’ eerder met Israël dan met iemand uit hun naaste omgeving. Dus er zijn nauwelijks voorbeelden meer in de samenleving die men laat zien dat ‘de jood’ niet bestaat, er is geen uniforme opvatting over politieke zaken binnen de joodse gemeenschap. Er is geen ‘verborgen agenda’, het zijn geen leden van een monsterlijk wereldcomplot; het zijn mensen.

‘Gevestigde orde’

Het gevecht anno 2016 speelt zich af tussen de kleine burger en de gevestigde orde. En onder die gevestigde orde worden door sommigen ook ‘de joden’ verstaan. Een groep van fanatieke Trump-supporters geloven in wilde complottheorieën waarin het jaren ’30 antisemitisme van de ‘rijke joodse bankier die boven alle mensen staat’ weer even wordt afgestoft. De gevestigde media, de gevestigde politici werken samen met de gevestigde bankiers. En in de contreien van exteem-rechts, is bankier vaak synoniem voor jood. Maar dit is niet alleen op rechts zichtbaar, de Labour-Party onder leiding van Jeremy Corbyn heeft ook vele vooraanstaande leden gekend die zich schuldig hebben gemaakt aan niet al te zuivere uitspraken omtrent dit onderwerp. In Engeland zijn ook universiteiten die Israëlische universiteiten boycotten. Dan heb ik het niet over het leveren van wapens, het kopen van producten uit bezette gebieden maar slechts het uitleveren van kennis. Wat is daarop tegen? Wat hebben studenten van een Israëlische universiteit te maken met het wel of niet goedkeuren van nederzettingen op de Westbank of het benadeelde Palestijnse volk?

En straks?

De zojuist genoemde zaken – die in de serie goed aan bod komen – stemmen mij niet optimistisch. Ik denk dat de jodenhaat - die in Europa zo maar de kop op kan steken – ervoor kan zorgen dat joodse ouders die een onbezorgde toekomst voor hun kinderen willen, naar Israël zullen verhuizen. Er zou zich een trend voort kunnen zetten die ertoe leidt dat Israël zich tot de paria van de westerse wereld ontwikkeld. En dat men door die status van ‘paria’ zal blijven stemmen op zeer rechtse politici als Netanyahu en Liebermann die de Tweestatenoplossing liever vergeten en Europa eerder de rug toekeert dan de hand reikt.  Waar de Israëlische regering ook uit mag bestaan en wat die ook zal doen, in Europa krijgen de op straat herkenbare joden de rekening gepresenteerd.

In de columns die ik schrijf, probeer ik vaak mijn gelijk te halen.

Nu hoop ik dat ik ongelijk heb.

De week van falende gevechten

Het moest het gevecht van de eeuw worden. Twee rivalen zullen elkaar eindelijk gaan bestrijden. Ze hebben menig plaagstootje uitgedeeld, vileine woordenwisselingen gehad en hebben zo een massa opgewarmd die werd gedwongen om een kant te kiezen. Honderden, nee, duizenden mensen keken ernaar uit, nu was het moment eindelijk daar. Er werd volop gespeculeerd. Wie maakt er de meeste kans? Wie is de good-guy? Wie is de slechte? Hebben ze zich allebei wel goed voorbereid? Wie kan rekenen op de gunfactor van het publiek? Weddenschappen zijn afgesloten, het geld is ingezet en het gevecht van de eeuw stond op het punt te beginnen.

Diederik, Lodewijk en de versplintering...

Diederik Samsom en Lodewijk Asscher voerde het laatste debat om het lijsttrekkerschap van de Partij van de Arbeid. Dat deed het kibbelende duo in een oude fabriekshal, de plaats waar de – inmiddels uitgebloeide – wortels van de sociaaldemocratie liggen. De partij van de arbeider begint los te weken van haar achterban. De ‘arbeider’ van weleer bestaat niet meer of is in slechts beperkte mate in de bevolking vertegenwoordigd. De ‘laagopgeleiden’ die de plek van de arbeider vervangen neigen meer tot een stem op de populistische PVV en de SP. En de jongeren + links intellectuelen zien Jesse Klaver met zijn strijd tegen het ‘economisme’ als een redelijk alternatief voor de zoekende Partij van de Arbeid. De Partij die een verkiezingsprogramma samen heeft gesteld waarop ze zowel de lichtpuntjes uit de kabinetsperiode proberen aan te dikken en een (betere) visie voor de toekomst etaleren. Wat is nu de koers? Moet het anders dan in deze kabinetsperiode, moet de Partij van de Arbeid streven naar een linkse samenwerking en doorregeren? Hoe wil de Partij zich profileren in de komende paar jaar?

Fidel Castro: de revolutionair, de schoft en de haast onsterfelijke

Dictators zijn eigenlijk altijd al een beetje een obsessie voor mij geweest. Het zijn niet enkel toonbeelden van kwaad en alles dat ik verafschuw, het zijn vaak markante figuren met de meest uiteenlopende persoonlijkheden. We leven momenteel in een periode dat veel ‘klassieke’ dictators in hun protserige mausoleums van de eeuwige rust kunnen gaan genieten. Het 2016-equivalent van de klassieke dictator is vaak een semi-democraat die in feite als absoluut heerser te werk gaat. Vaak profiteren ze van een niet al te goed ontwikkelde of gematigde oppositie en doen ze er alles aan om dat zo te houden. Hierbij helpt de geheime dienst en een goed ontwikkelde staatsmedia altijd.

Maar denk nu even aan die klassieke dictators; mannen die door een slinkse staatsgreep, een militaire coupe of een rebellenopstand aan de macht zijn gekomen. Die oude – immer door gewapende vrouwen omringde – Khadaffi, de bebaarde en in een hol weggekropen Hussein of wat dacht je van Kim Jong-il, de bruutste Aziatische dictator sinds – nog zo’n prachtstuk – Mao Zedong. Wie was er nou nog meer? Oja, natuurlijk: Fidel Castro. Wat was dat nou ook alweer voor een man?

Ze kwam, ze zag en ze keerde om...

Hoe kon ze nou verliezen van Donald Trump? Dat zal Hillary inmiddels wel een aantal keren gedacht hebben. Het leek zo’n logische overgang. Nadat de puinhopen van Bush na acht jaar Obama eindelijk opgeruimd zijn, kon de VS langzaam floreren onder een – jawel – vrouwelijke president. Terwijl de laatste boze Republikeinen wegkwijnen, zou Hillary een geplaveid pad richting het Witte Huis bewandelen en zouden de jongeren massaal stemmen voor een progressieve toekomst. Een uiterst groot budget, 85 keurig geteste en afgewogen campagneslogans, een professioneel team vol politieke strategen, een gezonde voorsprong in de peilingen en een tegenstander die geen van de laatstgenoemde voordelen heeft.

Make Elections Great Again!

Donald Trump leek vanaf het begin al kansloos, maar hij is veel verder bij het Witte Huis gekomen dan vele mensen ooit hadden durven denken. Met die zin dacht ik mijn schrijfsel over de Amerikaanse verkiezingen te beginnen. De media zat er helemaal naast, de peilingen bleken onbetrouwbaar en de man die erin is geslaagd om een casino failliet te laten gaan, wordt president.

Ik heb een opiniebijlage van NRC Handelblad van zaterdag 7 mei ingelijst aan mijn muur hangen. Op de voorpagina staat een grote foto van Trump met als ondertitel “Kan hij president zijn?”. Ik vond het wel geestig, zeker omdat hij geen schijn van kans leek te maken. We hebben ervan kunnen genieten, de tierende miljardair kwam steeds dieper in zijn vocabulaire stront vast te zitten en vele schandaaltjes volgden. We hebben alleen niet in kunnen zien dat Trump de Bokito is die zich van vermakelijk troeteldier tot reëel gevaar ontpopt.

Het was al lang duidelijk. Sinds de puinhopen van Bush was de Republikeinse Partij stervende en de kandidaatstelling van Trump zou de doodsteek worden. Hij zou diepe verdeeldheid zaaien binnen zijn eigen partij, de verkiezingen verliezen en de Republikeinen dwingen tot zelfreflectie. Het zijn echter de Democraten die zich moeten realiseren dat ze de arbeiders-stemmen hebben verloren en dat de mild-bejaarde elitepoliticus Clinton er niet in is geslaagd om de millennials te enthousiasmeren voor de verkiezingen. Hoe diep moet de haat jegens Clinton wel niet zitten? Dat ze verloor tegenover een jonge, inspirerende en progressieve man die niet bepaald uit de partijelite kwam: oké. Maar dat Clinton verliest tegenover een oranje-seksistische-faillissement-turvende-racistische-zakenman met een chaotische campagnestrategie, zegt meer over Clinton dan over Donald Trump. De ervaringen mét Clinton zijn blijkbaar beangstigender dan de verwachtingen die men van Donald Trump heeft.

Over verwachtingen gesproken, Trump vormt nu een zeker gevaar. De Republikeinse partij heeft nu de meerderheid in congres en de senaat. Hij kan heel veel schade aanrichten. Trump kan Obamacare stopzetten en een inferieure Trump-variant in het leven roepen. Trump kan uit internationale veiligheidsverdragen stappen, sommige zaken zullen niet meer vanzelfsprekend zijn. Internationale ramptoeristen kunnen zich troosten met de gedachte dat het – hoe dan ook – een interessante tijd zal worden.

De boze bejaarden hebben gesproken. Ze hebben gesproken bij de Brexit, ze hebben gesproken bij de Amerikaanse verkiezingen en ze zullen misschien ook wel spreken bij de komende verkiezingen in maart. Verkiezingen waar misschien een andere populist met een blinde haararchitect wat winst in de wacht weet te slepen. Maurice de Hond voerde een tijdje geleden een betoog over de Nederlandse spelling, de oude zorgvuldig gevormde spellingsregeltjes zouden weleens haar autoriteit moeten verliezen. Het zou Maurice de Hond sieren om hetzelfde over peilingen te zeggen. Ze kloppen té vaak niet, zorgen ervoor dat kiezers meebewegen in trends i.p.v. een eigen politieke opvatting, dus waarom hechten we er zoveel waarde aan? Laten we weer zélf nadenken voordat we gaan stemmen, dat kan – zoals je ziet – een hoop ellende besparen.

Bernhard, de Duitse importprins

Avond aan avond werkt een 16-jarig meisje in een HEMA-filiaal. Ze vult de schappen een beetje bij en loopt door het schoongeboende winkelpand. Ze doet haar werk, zoals vele pubers. Maar ze doet haar werk op een iets andere manier. Ze lijkt een soort onaardse motivatie te hebben om haar werk op een zo goed mogelijke manier te doen. Is ze aan het sparen voor iets belangrijks en wil ze haar baan niet kwijtraken? Niet echt, ze krijgt namelijk bijna niks van haar eigen salaris. Ze schenkt haar salaris naar diegene die haar naar dit HEMA-filiaal hebben gestuurd: de Noorse broeders.

The election is rigged...

Wanneer er een strijd wordt geleverd of wanneer iemand uit een geselecteerd gezelschap tot winnaar zal worden uitgeroepen, heerst er altijd de vraag wie dat zou zijn. We leven in een tijd waarin de kansloze of de underdog mee kan doen aan de wedstrijd, en zomaar als de onverwachte winnaar op kan duiken. Twee jaar geleden was men nog in de volste overtuiging dat Jeb Bush degene zou zijn die tegen Hillary ten strijde zou trekken. Nu zitten de Republikeinen opgescheept met Donald J. Trump. Een zakenman die erin is geslaagd om niet ál het geërfde vermogen - dat zijn vader bij elkaar gesprokkeld heeft – te verliezen. Maar Donald J. Trump is niet de enige die vanuit de onverwachte hoek in de voorgrond trad; Bob Dylan heeft de Nobelprijs voor de Literatuur gewonnen.

De Sociaaldemocratische Ramkoers(wijziging)

Een boze man drentelt heen en weer. Het is Jacques Monasch. Jacques is een boze socialist, dat lijkt een pleonasme, maar deze socialist distantieert zich openlijk van zijn partijgenoten en het huidige partijbestuur. De kiezer is boos, de partij moet meer naar links en er moet een directe democratie ingevoerd worden. Daarnaast zal het weleens tijd worden dat het partijprogramma wordt samengesteld door een groep van jonge, progressieve geesten die midden in het leven staan, in plaats van een paar 70+ers. Verder heeft de PvdA zich van de kiezer vervreemd, Lodewijk & Diederik zijn de gezichten van de impopulaire PvdA van dit kabinet en zodoende moet er een nieuw gezicht aandienen die de partij zal behoeden voor een implosie bij de verkiezingen van maart 2017. Dat Jacques Monasch dat gezicht niet draagt, werd al vrij snel duidelijk wanneer hij, al struikelend over zijn woorden, zijn deelname aan de lijsttrekkersverkiezing bekend maakte.

De Presidentiële Horror-Clown

De ‘horror-clown’, het is een verschijnsel dat de laatste tijd steeds meer opduikt in de Verenigde Staten. Horror-clowns zijn clowns die mensen terroriseren, achtervolgen en aanvallen. De angst voor clowns is dusdanig groot geworden dat het in de VS illegaal is om tijdens Halloween verkleed over straat te gaan als clown. Hoe snel kan een algemeen bekend figuur veranderen… Een paar maanden geleden kon er nog wel om gelachen worden, na een aantal incidenten werd het langzamerhand griezelig en nu is het fenomeen angstaanjagend geworden; het is ongeveer dezelfde transformatie die Donald Trump heeft doorgemaakt.